Türkiye’nin toryum kaynakları yeni nesil nükleer teknolojiler için değerlendirilecek
Türkiye, toryum kaynaklarını yeni nesil nükleer reaktörlerde kullanılabilecek bileşiklere ve teknolojilere dönüştürmeye yönelik çalışmalar yürütüyor. TENMAK ile Copenhagen Atomics arasında bu kapsamda mutabakat zaptı imzalandı.
Türkiye’nin Eskişehir ve Malatya’da bulunan toryum kaynakları ile Kayseri, Sivas, Diyarbakır ve Burdur’daki sahalarda tespit edilen yatakları için ayrıntılı çalışmalar sürüyor. Bu kaynakların yeni nesil nükleer teknolojiler kapsamında değerlendirilmesi hedefleniyor.
Radyoaktif bir element olan toryum, doğada serbest halde bulunmuyor ve çoğunlukla nadir toprak elementleri içeren minerallerle birlikte yer alıyor. Yaklaşık 50 mineralin yapısında bulunan toryum, uygun nükleer süreçlerle bir çeşit uranyuma dönüştürülebiliyor.
Toryum, günümüzde kullanılan uranyum yakıtı gibi doğrudan nükleer yakıt niteliği taşımıyor. Yakıt çevriminde kullanılabilmesi için ilave nükleer süreçlere ve yakıt işleme teknolojilerine ihtiyaç duyuluyor. Bu nedenle bugün ticari ölçekte toryumla çalışan bir nükleer santral bulunmuyor.
Toryum yakıt çevrimi üzerine çalışmalar
Toryumun özellikle ergimiş tuz reaktörleri gibi ileri reaktör tasarımlarında kullanılması konusunda araştırmalar yürütülüyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı çalışmalarında, toryumun yakıt veya örtü tuzunda kullanılmasıyla uranyum üretilebileceği ve toryum-uranyum yakıt çevrimine geçiş için potansiyel oluşturabileceği belirtiliyor. Ancak endüstriyel ölçekte uygulanabilir bir ergimiş tuz reaktörü tasarımı için çözülmesi gereken teknik sorunlar bulunuyor.
ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumuna göre dünya genelinde toryum çoğunlukla monazit gibi minerallerde bulunuyor. OECD Nükleer Enerji Ajansı ile IAEA’nın 2014 tarihli ortak çalışmasına göre dünyadaki yaklaşık 6,36 milyon ton toryum rezervinin 374 bin tonunu Türkiye’deki kaynaklar oluşturuyor.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının haziranda güncellediği verilere göre Eskişehir-Sivrihisar’da 380 bin 141 ton, Malatya-Kuluncak’ta 3,8 milyon ton ve Eskişehir Beylikova-Sivrihisar’da 694 milyon ton toryum rezervi bulunuyor.
Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu ile Danimarka merkezli Copenhagen Atomics arasında imzalanan mutabakat zaptı kapsamında, toryumun yeni nesil nükleer reaktörlerde kullanımına yönelik AR-GE ve projelendirme çalışmaları yürütülecek. Çalışmalarla, özellikle ergimiş tuz reaktörlerinde kullanılabilecek nitelikte toryum bileşiklerinin Türkiye’de üretilmesi hedefleniyor.
Kaynak: TRT Haber
