BES fonları için çok katmanlı denetim vurgusu

Gürol Sami Özer, Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ve emeklilik fonlarına ilişkin değerlendirmesinde, fonların portföy sınırlamaları, bağımsız saklama yapısı ve birden fazla kurumun gözetimiyle yönetildiğini belirtti. Özer, BES’in 2003’ten bu yana düzenli tasarrufları profesyonel portföy yönetimiyle buluşturduğunu ifade etti.

Türkiye Hayat Emeklilik olarak farklı getiri beklentileri ve risk profillerine uygun fon seçenekleri sunduklarını aktaran Özer, sistemde düzenli katkı paylarının yanı sıra yüzde 20 devlet katkısının da uzun vadeli tasarrufları desteklediğini söyledi. Katılımcıların yılda 12 kez fon dağılımı değişikliği yapabildiğini belirten Özer, bu imkanın piyasa koşullarına göre birikimlerin yeniden yönlendirilmesine olanak sağladığını kaydetti.

Özer, anne ve babaların 18 yaşını doldurmamış çocukları adına BES sözleşmesi açabildiğini, bu sözleşmelerde çocuklar için ayrı ayrı yüzde 20 devlet katkısı avantajından yararlanılabildiğini aktardı. Fonlar arasında sistem içinde yapılan geçişlerde stopaj kesintisi uygulanmadığını belirten Özer, stopajın yalnızca sistemden ayrılma aşamasında ve toplam getiri üzerinden kademeli olarak uygulandığını ifade etti.

Fon varlıkları için yasal sınırlamalar

Özer, mevzuatın fon portföylerinde risk yoğunlaşmasını sınırlandırdığını belirtti. Buna göre, devlet iç ve dış borçlanma senetleri dışında tek bir ihraççının para ve sermaye piyasası araçlarına fon portföyünün yüzde 10’undan fazlası yatırılmıyor. Portföyün yüzde 5’inden fazlasını oluşturan ihraççıların toplam payı da yüzde 40’la sınırlandırılıyor. Hisse senedi, borçlanma araçları veya kıymetli madenler gibi fonlarda, portföyün en az yüzde 80’inin ilgili ana varlık grubunda tutulması gerekiyor.

BES birikimlerinin kurucu şirketin bilançosundan ayrı fonlarda yönetildiğini vurgulayan Özer, emeklilik şirketinin borçları, iflası veya tasfiyesi halinde fon varlıklarına haciz konulamayacağını, bu varlıkların rehnedilemeyeceğini ve iflas masasına dahil edilemeyeceğini söyledi. Emeklilik şirketi, portföy yönetim şirketi ve saklama kuruluşunun birbirinden bağımsız olduğunu belirten Özer, katılımcıların fon paylarının Takasbank nezdinde katılımcı bazında saklandığını aktardı.

Özer, emeklilik yatırım fonlarının Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), Takasbank ve Emeklilik Gözetim Merkezi’nin (EGM) dahil olduğu çok katmanlı bir denetim ağı içinde izlendiğini ifade etti. Katılımcıların fon payları ve birikimlerini kurumların dijital kanalları, Takasbank Bireysel Bilgilendirme Sistemi, EGM Mobil ve e-Devlet üzerinden takip edebildiğini bildirdi.

Hisse senedi, kıymetli maden ve değişken fonlarda piyasa koşullarına bağlı günlük dalgalanmalar yaşanabileceğini belirten Özer, fiyat düşüşlerinin düzenli katkı payı ödeyen katılımcılar için aynı tutarla daha fazla fon payı edinme imkanı oluşturabileceğini söyledi. Özer, 1 Ekim tarihli konsolide verilere göre BES’in toplam fon büyüklüğünün 2,5 trilyon lirayı aştığını ifade etti.

Kaynak: TRT Haber